İskonto, günlük hayatta en sık “indirim” anlamında kullanılan bir kavramdır. Ancak ticarette ve finansta iskontonun birden fazla anlamı vardır. Bir mağazada etiket fiyatından yapılan yüzde indirim de iskontodur, vadesi gelmemiş bir senedin değerinin bugüne indirilmesi de. Bu yazıda iskonto nedir, nasıl hesaplanır ve indirim hesaplama işlemi hangi adımlarla yapılır sorularını, anlaşılır örneklerle yanıtlıyoruz.
İskonto Nedir?
İskonto, bir fiyat ya da tutardan yapılan düşüştür. Kelime kökeni Latince kökenli olup “indirim” ya da “kesinti” anlamına gelir. Pratikte iki ana şekilde karşımıza çıkar:
- Ticari iskonto: Satıcının alıcıya liste fiyatı üzerinden yaptığı indirimdir. Kampanya, toplu alım veya sadakat indirimleri bu gruba girer.
- Vade (senet) iskontosu: Vadesi ileri bir tarihte olan çek ya da senedin, vadesinden önce nakde çevrilmesi durumunda yapılan kesintidir. Bu kesinti, faiz ve kalan gün sayısına göre belirlenir.
Ayrıca nakit iskontosu da vardır; satıcı, ödemenin peşin ya da erken yapılması karşılığında alıcıya ek bir indirim sunar. İşletmeler bu yöntemle nakit akışını hızlandırmayı hedefler.
İskonto Neden Kullanılır?
Satıcılar için iskonto, satışları artırmanın, stok eritmenin ve yeni müşteri kazanmanın bir yoludur. Alıcılar için ise aynı ürüne daha düşük bedel ödemek anlamına gelir. Ancak her indirim kâr getirmez; indirim oranı arttıkça aynı kâr için satılması gereken adet de yükselir. Bu nedenle e-ticaret yapanların maliyet hesabını bilmesi önemlidir. Konuya ilişkin e-ticarette kâr zarar hesaplama nasıl yapılır yazımız, indirim kararlarını sağlam temele oturtmanıza yardımcı olur.
İskonto Nasıl Hesaplanır?
En yaygın kullanım olan yüzde indirimde temel formül çok basittir:
İndirim tutarı = Liste fiyatı x İndirim oranı / 100
İndirimli fiyat = Liste fiyatı – İndirim tutarı
Örnek: Etiketi 800 TL olan bir ürüne yüzde 25 iskonto uygulanacak olsun. İndirim tutarı 800 x 25 / 100 = 200 TL’dir. İndirimli fiyat ise 800 – 200 = 600 TL olur. Bu rakamlar yalnızca örnektir.
Kısa yol olarak, indirimli fiyatı doğrudan bulmak için liste fiyatını (100 – indirim oranı) / 100 ile çarpabilirsiniz. Yukarıdaki örnekte 800 x 0,75 = 600 TL sonucunu görürsünüz.
İndirim oranını bulma
Eski ve yeni fiyatı biliyorsanız indirim oranını şöyle hesaplarsınız: (Eski fiyat – Yeni fiyat) / Eski fiyat x 100. Örneğin 500 TL’lik bir ürün 400 TL’ye düşmüşse oran, (500 – 400) / 500 x 100 = yüzde 20’dir.
Ardışık iskonto
Bazen aynı ürüne arka arkaya iki indirim uygulanır; örneğin yüzde 20 ve ardından yüzde 10. Bu durumda indirimler toplanmaz, çarpılır. Fiyat önce 0,80 ile sonra 0,90 ile çarpılır: 1000 x 0,80 x 0,90 = 720 TL. Toplam indirim yüzde 30 değil, yüzde 28’dir. Bu fark, kampanya fiyatlandırırken sık yapılan bir hatadır.
Vade iskontosu hesabı
Senet iskontosunda genel mantık şöyledir: İskonto tutarı = Senet bedeli x Yıllık iskonto oranı x Gün sayısı / (100 x 360). Bankalar ve finans kurumları gün hesabında farklı kabuller kullanabilir; uygulanacak oran ve yöntem sözleşmede belirtilir. Bu nedenle gerçek bir işlem yapmadan önce kurumdan yazılı hesaplamayı almak gerekir. Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir.
İskonto Hesaplarken Dikkat Edilecek Noktalar
- İndirim oranının hangi fiyat üzerinden uygulandığına bakın; KDV dahil mi, hariç mi olduğunu kontrol edin.
- Ardışık indirimleri toplamayın, çarpın.
- Satıcıysanız indirimli fiyatın maliyet ve komisyon giderlerinizi karşıladığından emin olun.
- Alıcıysanız etiket fiyatının kampanyadan önce şişirilip şişirilmediğini fiyat geçmişine bakarak kontrol edin.
Fiyatlandırma stratejisi kurarken sabit bir indirim yerine talebe göre değişen modelleri de değerlendirebilirsiniz; bunun için dinamik fiyatlandırma nedir rehberimiz yol gösterici olacaktır. İndirimle birlikte satış tutarını büyütmenin bir başka yolu için e-ticarette çapraz satış ile satışları artırmak yazısına da göz atabilirsiniz. Vergi yükümlülüklerini de hesaba katmak isteyenler e-ticaret yapanlar için ödenmesi gereken vergiler listesi yazımızı inceleyebilir.
Özetle iskonto, bir fiyattan yapılan düşüşü ifade eder ve hesabı oldukça basittir: indirim tutarını bulun, liste fiyatından çıkarın. Önemli olan, indirimin hem alıcı hem satıcı açısından gerçekte ne ifade ettiğini doğru okumaktır.